Türkiye bölgede Ukrayna’nın en önemli ticari ortaklarından biridir.
3 Şubat 2022 tarihinde Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın başkanlığında düzenlenen Ukrayna-Türkiye Yüksek Düzeyli Stratejik Konseyi X. Toplantısı sırasında iki ülke arasında mal pazarlarına erişim konusunda öncelikli şartlar tanıyarak ticari ilişkilerin geliştirilmesi için yeni fırsatlar sunan Serbest Ticaret Anlaşması imzalandı. Anlaşmanın maddeleri Dünya Ticaret Örgütü’ne ve tarafların bu uluslararası kuruluşta yüküölülüklerine uyumlu olup mal ve hizmet pazarlarının serbestleştirilmesi dahil ekonomik işbirliğinin derinleştirilmesini sağlamaktadır.
Ukrayna ile Türkiye arasında mal ticareti
2021 yılının sonuçlarına göre Türkiye, Ukrayna ihracatı açısından 3. sırada, ticaret hacmi açısından ise Ukrayna’nın ortakları arasında 5. sırada yer aldı (Ortadoğu ülkeleri arasında 1. sırada).
Ukrayna Devlet İstatistik Kurumunun verilerine göre 2021 yılında Ukrayna ile Türkiye arasındaki ticaret hacmi 2020 yılına göre %52,5 artarak 7,40 milyar ABD dolarına ulaşmıştır. Ukrayna'dan Türkiye'ye mal ihracatı %70,0 artarak 4,14 ilyar ABD dolarına ulaşırken Türkiye'den Ukrayna'ya yapılan mal ithalatı %34,8 artış göstererek 3,26 milyar ABD dolarına ulaşmıştır.
Bu dönemde Türkiye'ye yapılan başlıca ihracat kalemleri:
Ağır metaller – %47,7
Buğdaygiller – %22,2
Maden cevheri, cüfur ve kül – %5,9
Aynı dönemde Ukrayna'ya yapılan ithalatın ana kalemleri:
Nükleer reaktör, kazan, makineler– %9,8
Ağır metaller – %7,3
Mineral yakıtlar, petrol ve geri dönüşüm petrol ürünleri – %7,3.
Ukrayna için bu dönemdeki mal ticareti dengesi 882,37 milyon ABD dolarına ulaşarak pozitif kaldı.
Ukrayna Devlet İstatistik Kurumunun verilerine göre 2022 yılının dokuz ayında Ukrayna ile Türkiye arasındaki ticaret hacmi 4,14 milyar ABD dolarına ulaşmıştır. Ukrayna'dan Türkiye'ye mal ihracatı %20,3 düşerek 2,19 milyar ABD dolarına ulaşırken Türkiye'den Ukrayna'ya yapılan mal ithalatı %13,6 düşerek 1,95 milyar ABD dolarına ulaşmıştır.
Bu dönemde Türkiye'ye yapılan başlıca ihracat kalemleri:
Buğdaygiller – %27,2
Hayvansal veya bitkisel kökenli yağlar – %22,9
Ağır metaller – %16,2
Yağlı tohyumların tohumları ve meyveleri – %15,5
Aynı dönemde Ukrayna'ya yapılan ithalatın ana kalemleri:
Mineral yakıtlar, petrol ve geri dönüşüm petrol ürünleri – %10,8
Nükleer reaktör, kazan, makineler – %6,9
Ağır metaller – %6,4
Yenen meyveler ve fındıklar– %6,1
Ukrayna için bu dönemdeki mal ticareti dengesi 240 milyon ABD dolarına ulaşarak pozitif kaldı.
Hizmet ticareti
2021 yılında Ukrayna ile Türkiye arasındaki hizmet ticareti 2020 yılına göre %93,6 artarak 1,14 milyar ABD dolarına ulaşmıştır. Ukrayna hizmetlerinin Türkiye'ye ihracatı %26,5 artarak 184,63 milyon ABD doları olmuştur. Türkiye'den Ukrayna'ya hizmet ithalatı da 2,2 kat artarak 952,19 milyon ABD doları oldu. Hizmet ticareti dengesi Ukrayna için 767,57 milyon ABD dolarına ulaşarak negatif kaldı.
Yatırım alanında işbirliği
Ukrayna Merkez Bankasının verilerine göre 31 Aralık 2021 tarihi itibariyle Türkiye, Ukrayna ekonomisine 297,7 milyon ABD doları tutarında yatırım yaptı.
30 Aralık 2021 tarihi itiariyle Türk yatırımları en çok aşağıda kayıtlı alanlara yapıldı:
Toptan ve perakende ticaret;
Otomobil ve motobisiklet tamiri – 105,5 milyon ABD Doları;
Gayrimenkul işlemleri - 83,2 milyon ABD Doları;
Sanayi – 34,7 milyon ABD Doları;
İnşaat – 34,6 milyon ABD Doları;
Ulaşım, depolama tesisleri, kargo ve kurye faaliyetleri – 12,2 milyon ABD Doları;
İdari ve destek hizmetleri alanındaki faaliyetler – 4,4 milyon ABD Doları;
Uzman, bilim ve teknik faaliyetler – 2,5 milyon ABD Doları;
Tarım, ormancılık ve balıkçılık – 2,4 milyon ABD Doları.
Ukrayna Merkez Bankasının verilerine göre 31 Aralık 2021 tarihi itibariyle Ukrayna’dan Türkiye Cumhuriyeti’ne yapılan yatırımlar 1,7 milyon ABD dolarına ulaştı. Söz konusu yatırımlar geri dönüşüm sektörü ve toptan ve perakende ticaret dahil endüstri ve otomobil ve motobisikler tamiri gibi alanlara ağırlıklı olarak yapıldı.
Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna şirketlerinin mal ihracatı için bilgi arayışını kolaylaştırmak amacıyla NAZOVNI dijital platformunu faaliyete geçirdi.
NAZOVNI girişimi, dünyanın çeşitli yerlerinde bulunan Ukrayna iş dünyası için yeni ekonomik imkanlar oluşturacak, ihracatı arttıracak ve Ukrayna'ya yeni yabancı yatırımları ve teknolojileri çekecek devlet ve iş dünyası arasındaki etkileşimin yeni düzeyini temsil eden bir dijital platformdur. Ukrayna şirketleri, kendi ürün ve hizmetleri yurt dışında sunmak amacıyla birkaç tuşa tıklayarak Ukrayna Dışişleri Bakanlığı ve yurt dışında bulundan Ukrayna'nın 131 diplomatik misyonunun hizmetine erişebilecekler.
Bununla birlikte Ukrayna iş dünyası NAZOVNI platformunun aracılığıyla yabancı pazarlarda yeni fırsatlara erişebilecektir. Bunun için platforma kaydolduktan sonra bir başvuru oluşturmak gerekmektedir. Bundan sonra Ukrayna Dışişleri Bakanlığı personeli onu işleme alacaktır.
Söz konusu platform sayesinde Ukrayna Dışişleri Bakanlığının:
her pazar için güncel alanların bulunması;
pazar analizinin yapılması ve karşılıklı yararlı işbirliğinin ortak noktalarının bulunması;
diğer ülkelerin ekonomik imkanları ile tanışılması;
iş ortaklarının bulunulması ve kontrol edilmesi;
proje faaliyetleri konusunda yardım sağlanması;
yurt dışındaki faaliyetler ile ilgili danışmanlık hizmetlerinin verilmesi;
yur dışında düzenlenen fuar ve iş misyonlarına katılım sağlanması
gibi konularda yardımcı olabileceği beklenmektedir.